Vì sao nhiệt độ mặt đường lên đến 60°C dù nhiệt độ không khí thấp hơn nhiều?

Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm, không ít người bất ngờ khi thấy nhiệt độ không khí chỉ khoảng 35–38°C nhưng mặt đường lại có thể lên tới 55–65°C. Thậm chí, nhiều trường hợp thực tế ghi nhận cảm giác “bốc lửa dưới chân” khi đi bộ hoặc dừng xe lâu trên đường. Liệu mức nhiệt này có nguy hiểm đến mức nào và ảnh hưởng ra sao đến người đi đường cũng như phương tiện? Bài viết dưới đây sẽ giải thích chi tiết theo góc nhìn khoa học nhưng dễ hiểu, giúp bạn nắm rõ bản chất hiện tượng đang ngày càng phổ biến này.

Vì sao nhiệt độ mặt đường thường cao hơn nhiệt độ không khí?

Nhiều người thắc mắc tại sao nhiệt độ được dự báo trên bản tin thời tiết chỉ khoảng 38°C nhưng mặt đường lại có thể nóng tới 60°C. Nguyên nhân chủ yếu đến từ khả năng hấp thụ và tích nhiệt của các vật liệu làm đường.

Mặt đường hấp thụ bức xạ mặt trời mạnh

Các loại mặt đường nhựa asphalt hoặc bê tông có màu sẫm, khả năng hấp thụ ánh nắng rất lớn. Khi tiếp xúc trực tiếp với bức xạ mặt trời trong nhiều giờ liên tục, nhiệt lượng được giữ lại và khiến bề mặt nóng lên nhanh chóng.

Nhiệt độ không khí được đo trong điều kiện tiêu chuẩn

Nhiệt độ thời tiết mà chúng ta thường nghe trên các bản tin được đo ở độ cao khoảng 2 mét so với mặt đất, trong bóng râm và có hệ thống thông gió tự nhiên. Vì vậy, chỉ số này không phản ánh nhiệt độ của các bề mặt tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

Hiệu ứng đảo nhiệt đô thị

Ở các thành phố lớn với mật độ bê tông, nhựa đường và phương tiện giao thông dày đặc, nhiệt lượng tích tụ nhiều hơn so với khu vực nông thôn. Hiện tượng này được gọi là "đảo nhiệt đô thị", khiến nhiệt độ mặt đường luôn cao hơn đáng kể so với nhiệt độ không khí xung quanh.

Ít cây xanh và thiếu bóng mát

Những tuyến đường có ít cây xanh hoặc không có mái che sẽ hấp thụ toàn bộ lượng bức xạ mặt trời. Điều này làm nhiệt độ bề mặt tăng nhanh, đặc biệt vào khoảng thời gian từ 11 giờ đến 15 giờ.

Nhiệt độ mặt đường có thể cao hơn không khí bao nhiêu độ?

Trên thực tế, nhiệt độ mặt đường thường cao hơn nhiệt độ không khí từ 10 - 25°C. Mức chênh lệch này phụ thuộc vào cường độ bức xạ mặt trời, loại vật liệu bề mặt và thời gian tiếp xúc với nắng nóng.

Chẳng hạn, khi nhiệt độ không khí ở mức 35°C, nhiệt độ mặt đường có thể đạt từ 45 - 55°C. Nếu nhiệt độ ngoài trời tăng lên 38 - 40°C, mặt đường hoàn toàn có thể nóng tới 55 - 65°C. Một số bề mặt kim loại hoặc xe ô tô đỗ dưới trời nắng còn ghi nhận mức nhiệt cao hơn 70°C.

Đây cũng là lý do nhiều người cảm thấy sức nóng hắt lên từ mặt đường gây cảm giác bỏng rát và ngột ngạt hơn nhiều so với mức nhiệt được thông báo trên các phương tiện truyền thông.

Xem thêm: Thời tiết cực đoan gia tăng, nắng nóng kéo dài đáng báo động

Nhiệt độ mặt đường bao nhiêu là nguy hiểm cho người và phương tiện?

Khi nhiệt độ mặt đường tăng lên quá cao, cả con người và phương tiện giao thông đều phải đối mặt với nhiều nguy cơ tiềm ẩn, đặc biệt trong những đợt nắng nóng kéo dài.

Đối với con người

Khi nhiệt độ mặt đường vượt ngưỡng 50°C, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe bắt đầu gia tăng.

• Tăng nguy cơ say nắng, sốc nhiệt.
• Gây bỏng da nếu tiếp xúc trực tiếp trong thời gian dài.
• Làm cơ thể mất nước nhanh chóng, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi.
• Tăng cảm giác mệt mỏi, chóng mặt khi tham gia giao thông.

Nếu nhiệt độ mặt đường đạt khoảng 60°C, việc đi bộ chân trần hoặc tiếp xúc trực tiếp với bề mặt có thể gây bỏng chỉ sau vài giây.

Đối với phương tiện giao thông

Nắng nóng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến con người mà còn gây tác động lớn đến các phương tiện.

• Lốp xe dễ bị giãn nở, tăng nguy cơ nổ lốp.
• Áp suất trong lốp tăng cao khi di chuyển trên mặt đường nóng.
• Các chi tiết cao su, nhựa nhanh xuống cấp.
• Xe máy, ô tô có thể bị quá nhiệt nếu vận hành liên tục trong điều kiện nắng nóng gay gắt.
• Một số tuyến đường nhựa có thể xảy ra hiện tượng chảy nhựa hoặc hằn lún bánh xe.

Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển vào thời điểm nắng nóng đỉnh điểm từ 11 giờ đến 15 giờ.

Xem thêm: Nhiệt độ tự bốc cháy, nhiệt độ chớp cháy của xăng dầu là gì?

Giải pháp giảm tác động từ nhiệt độ mặt đường

Trước tình trạng nắng nóng ngày càng khắc nghiệt, mỗi người cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe và phương tiện để hạn chế những ảnh hưởng do nhiệt độ mặt đường quá cao gây ra.

Hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt

Khoảng thời gian từ 11 giờ đến 15 giờ thường là lúc nhiệt độ mặt đường đạt mức cao nhất trong ngày. Việc hạn chế ra ngoài trong khung giờ này không chỉ giúp giảm nguy cơ say nắng, sốc nhiệt mà còn hạn chế tác động của bức xạ nhiệt từ mặt đường lên cơ thể. Nếu bắt buộc phải di chuyển, người dân nên lựa chọn những tuyến đường có nhiều cây xanh hoặc nghỉ ngơi tại các khu vực có bóng mát để tránh tiếp xúc với nền nhiệt quá cao trong thời gian dài.

Trang bị đầy đủ khi tham gia giao thông

Nhiệt độ mặt đường cao khiến lượng nhiệt tỏa lên môi trường xung quanh tăng mạnh, làm cơ thể dễ mất nước và mệt mỏi hơn bình thường. Do đó, khi ra ngoài vào những ngày nắng nóng, người dân nên mặc quần áo chống nắng có khả năng thoáng khí, kết hợp với khẩu trang, kính râm, găng tay và mũ rộng vành để hạn chế tác động của tia UV.

Bên cạnh đó, việc bổ sung đủ nước cho cơ thể cũng đặc biệt quan trọng. Uống nước thường xuyên giúp duy trì thân nhiệt ổn định, giảm nguy cơ kiệt sức và sốc nhiệt khi phải hoạt động dưới thời tiết nắng nóng kéo dài.

Kiểm tra lốp xe thường xuyên

Nhiệt độ mặt đường lên tới 60°C có thể ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của lốp xe và các chi tiết bằng cao su. Khi di chuyển trên nền nhiệt cao, áp suất trong lốp tăng lên, làm tăng nguy cơ nổ lốp hoặc mất an toàn khi vận hành.

Vì vậy, người sử dụng xe máy và ô tô nên kiểm tra áp suất lốp thường xuyên, tránh bơm lốp quá căng và thực hiện bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hệ thống làm mát, phanh và động cơ luôn hoạt động ổn định. Ngoài ra, việc đỗ xe dưới bóng râm hoặc sử dụng tấm che nắng cũng góp phần giảm tình trạng hấp thụ nhiệt, hạn chế hư hỏng các chi tiết bên trong xe.

Tăng diện tích cây xanh đô thị

Về lâu dài, việc mở rộng không gian xanh và tăng mật độ cây xanh tại các đô thị được xem là giải pháp hiệu quả nhằm giảm nhiệt độ bề mặt đường. Hệ thống cây xanh không chỉ tạo bóng mát mà còn góp phần hạn chế hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, từ đó giúp giảm nhiệt độ môi trường xung quanh.

Bên cạnh đó, nhiều quốc gia trên thế giới đang nghiên cứu và ứng dụng các loại vật liệu phản xạ nhiệt hoặc mặt đường có khả năng hấp thụ nhiệt thấp nhằm giảm hiện tượng tích nhiệt trong mùa hè. Đây được xem là hướng đi bền vững để ứng phó với tình trạng nắng nóng cực đoan đang ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu.

Chủ động theo dõi thông tin thời tiết

Việc thường xuyên cập nhật thông tin thời tiết giúp người dân có kế hoạch làm việc, sinh hoạt và di chuyển phù hợp hơn. Khi xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài, nên chủ động điều chỉnh lịch trình, hạn chế hoạt động ngoài trời trong thời gian dài và chuẩn bị đầy đủ các biện pháp chống nóng cần thiết.

Trên đây là những thông tin chi tiết giúp bạn hiểu rõ vì sao nhiệt độ mặt đường có thể lên tới 60°C dù nhiệt độ không khí thấp hơn nhiều. Hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe và phương tiện khi di chuyển trong thời tiết nắng nóng. Nếu có nhu cầu sử dụng máy đo nhiệt độ chính hãng để kiểm tra nhiệt độ bề mặt, nhiệt độ môi trường hay phục vụ công việc chuyên môn, bạn có thể tham khảo các sản phẩm tại THB Việt Nam. Hãy liên hệ ngay Hotline: 0916610499 (Hà Nội) – 0918132242 (TP.HCM), hoặc truy cập website thbvietnam.com và maydochuyendung.com để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.